English    پارسی
 

زیره

زیره دانه ای معطر و ضد نفخ است که در آشپزی و پزشکی کاربرد دارد و در دو نوع زیره سبز و زیره سیاه وجود دارد که دومی به "زیره ایرانی" معروف است.

زیره سیاه

زیره سیاه گیاهی است دوساله که ارتفاع آن به ۳۰ تا ۸۰ سانتیمتر میرسد، ریشه اش راست و دوکی شکل و گوشتدار و ساقه اش بیکرک و شفاف است و برگ هایش به رنگ سبز و در قسمت فوقانی ساقه دارای دمبرگ کوتاهی است که انتهای آن به صورت غلافی ساقه را فرا می گیرد، گل آذین آن چتر مرکب و گل هایش کوچک و سفید رنگ است و میوه اش بیضی شکل به رنگ قهوه ای تیره یا مایل به زردو شفاف است و زیره در کرمان بیشترین سطح کشت را دارد.


ترکیبات شیمیایی

زیره سیاه حاوی تانن، موم، مواد رزینی، یک روغن ثابت سبزرنگ، موسیلاژ، مواد قندی، مواد ازته و اسانس که شامل دیهیدروکاروئول، نوعی ترپن بهنامکارون و دونوع ستن میباشد.
قسمت مورد استفاده داروی زیره سیاه میوه آن است که در تیره ماه سال دوم با قطع کامل گیاه صورت میگیرد و میگذارند تا برسد.


خواص و اثرات دارویی

طبع زیره سیاه خیلی گرم و خشک است.
زیره غنی از املاح معدنی همچون آهن، مس، کلسیم، پتاسیم، منگنز و منیزیم است. مصرف مس و آهن برای تولید گلبول های قرمز خون ضروری است و زیره از این نظر غذایی مناسبی است. به علاوه می توان انواع ویتامین های ضروری همچون a، e، c را از این چاشنی گیاهی مفید دریافت کرد.
دانه های زیره منبع غنی از آهن است که می تواند برای درمان کم خونی استفاده شود. مشکل کم خونی همواره معضلی برای زنان و کودکان بوده که باعث می شود سطح هموگلوبین خون کاهش پیدا کند. اضافه کردن این ماده به ترکیبات غذایی روزانه در جلوگیری از پیشرفت این بیماری موثر است.
زیره سیاه دارای خواص مدر، بادشکن، مقوی، زیادکننده شیر، قاعده آور، نیرودهنده، ضد کرم، هضم کننده، ضد تشنج، قابض، معرق، مقوی معده، قاطع اسپرم است.
زیره سیاه در موارد بلع هوا، نفخ شکم، برطرف کردن سوء هاضمه، تسهیل هضم غذا، دل پیچه کودکان، انگل معده و روده، دفع بادهای کلیه و مثانه، تنگی نفس، خفقان سرد، سکسکه نفخی، استسقاء بهکار میرود.
زیره یک داروی سنتی برای رفع سوء هاضمه خصوصاً نفخ شکم است.
خوردن زیره یا روغن آن در رفع سوء هاضمه و دل دردهای کودکان مفید است.
زیره دارای خاصیت ضدگرفتگی دارد و برای رفع گرفتگیهای دوران قاعدگیمفید است.
این گیاه دارای خواص ضد تشنج و شل کننده عضلات بوده و مقوی و نیروبخش است؛ بنابراین مصرف آن به افراد دارای مشکلات مذکور توصیه می شود.
زیره به دلیل دارا بودن مقادیر قابل توجهی از ریزمغذی ها، املاح و مواد معدنی و انواع ویتامین ها و آنتی اکسیدان ها خواص تغذیه ای و درمانی فوق العاده ای دارد و مانع از پیری زودرس می شود.
دانه های زیره غنی از فیبر غذایی هستند و این ماده خوراکی حجم غذا را افزایش می دهد و با تسریع حرکت غذا در روده ها از بروز یبوست جلوگیری می کند.
همچنین فیبر خوراکی تأثیر مطلوب روی مخاط جداره روده دارد و با این ویژگی از روده ها در برابر سرطان حفاظت می کند و همچنین از جذب مجدد نمک در روده می کاهد.